KandydaciStudenciPracownicyAbsolwenci

Wydział Leśny

 
 
 
 
 

Zakład Biometrii i Produkcyjności Lasu

PracownicyPublikacje naukoweKierunki badańHistoriaLaboratoria i aparatura naukowaDydaktykaGaleria

Zakład Biometrii i Produkcyjności Lasu swoje korzenie ma w Katedrze Dendrometrii, która była samodzielną jednostką organizacyjną od samego początku powołania w 1949 r. Wydziału Leśnego na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. Kierował nią wówczas prof. dr Tadeusz Gieruszyński, dziekan Wydziału. Po Jego śmierci w 1963 r. dyscyplinę tę rozwijali, już na reaktywowanym Wydziale Leśnym, uczniowie Profesora - dr inż. Jan Gumiński i doc. dr inż. Roman Rieger, początkowo w ramach Katedry Urządzania Lasu, później Instytutu Ekonomiki Leśnictwa i Organizacji Gospodarstwa Leśnego, a od 1982 r. Zakładu Dendrometrii jako samodzielnej jednostki organizacyjnej. Do 1991 r. Zakładem kierował doc. dr inż. Roman Rieger. Od 1991 r. do 1994 r. obowiązki kierownika Zakładu pełnił dr inż. Stanisław Orzeł. Przez jeden rok Zakład był włączony do Katedry Urządzania Lasu. Od lipca 1996 r. jest znów stał się samodzielną jednostką, posiadającą od 2004 r. status Katedry, którą kierował prof. dr hab. inż. Stanisław Orzeł. W czasie reorganizacji struktury Wydziału Leśnego we wrześniu 2014 r. jednostka, już jako Zakład Biometrii i Produkcyjności Lasu, pod kierownictwiem dr hab. Jarosława Sochy, prof. UR, została włączona do Instytutu Zarządzania Zasobami Leśnymi, którego Dyrektorem jest prof. dr hab. inż. Stanisław Orzeł.

Tadeusz Gieruszyński (18.06.1903 - 07.06.1963)
Tadeusz Gieruszyński, profesor zwyczajny dendrometrii, pierwszy dziekan Wydziału Leśnego Uniwersytetu Jagiellońskiego, organizator i kierownik Zakładu Badań Leśnych PAN w Krakowie.

Tadeusz Gieruszyński żył w wyjątkowym historycznie okresie w dziejach Polski. Urodził się 18 czerwca 1903 roku w rodzinie inteligencji pracującej w Delatynie koło Stanisławowa. Jego ojciec, Szczepan, był urzędnikiem sądowym. Jako młody chłopiec przeżył Gieruszyński koszmar I wojny światowej, a naukę w gimnazjum w Stanisławowie, które ukończył w 1924 roku, przerwała wojna polsko-bolszewicka. Zamiłowanie do nauk przyrodniczych rozwijał na Wydziale Rolniczo-Lasowym Politechniki Lwowskiej, gdzie w 1930 roku uzyskał stopień inżyniera leśnika. Zdobytą wiedzę zweryfikował praktycznie pracując w okresie od 1930 do 1934 roku w Dyrekcji Lasów Państwowych w charakterze kierownika Biura Urządzania Lasów Fundacji Skarbkowskiej we Lwowie. Opracowując plany gospodarcze dla lasów fundacyjnych, w większości rozmieszczonych w Karpatach Wschodnich, zetknął się bezpośrednio z problemami leśnictwa i poznał trudy pracy w terenach górskich. Ten 4-letni praktyczny staż w dużym stopniu wpłynął na naukową przygodę Profesora, podejmowane i  rozwiązywane problemy badawcze a także późniejszą Jego działalność. Od lipca 1934 roku pracy tej poświęcił się bez reszty, przechodząc wszystkie szczeble naukowej kariery, od asystenta do profesora zwyczajnego. Do maja 1944 roku swoje zawodowe losy związał z Katedrą Urządzania Lasu Wydziału Rolniczo-Lasowego Politechniki Lwowskiej, na której w 1938 roku, na podstawie pracy pt.: ”Obliczanie przyrostu drzewostanów na masie przy pomocy czynników redukcyjnych powierzchni przekrojów”, opublikowanej w Sylwanie (seria A, nr 1/2, 1938), uzyskał stopień doktora nauk technicznych. Powołany do wojska w 1939 roku przerywa pracę na czas odbycia kampanii wrześniowej, w której bierze udział w stopniu porucznika artylerii.


fot. J. Gumiński

Od 1938 roku zatrudniony jest jako wykładowca taksacji lasu i fotogrametrii leśnej.Trudny okres II wojny światowej to lata wytężonej pracy związanej z gromadzeniem i opracowywaniem materiałów pomiarowych do późniejszych prac naukowych i opracowań podręcznikowych. Zmuszony do opuszczenia Lwowa podejmuje w 1944 roku obowiązki leśniczego w Nadleśnictwie Brzozów a później kierownika Biura Produkcji Drewna i Biura Technicznego w Dyrekcji Lasów Państwowych w Rzeszowie. W roku akademickim 1945/46 powołany na zastępcę profesora kieruje Katedrą Dendrometrii na Wydziale Leśnym Uniwersytetu Poznańskiego. Tam też w lutym 1946 roku habilituje się jako docent dendrometrii na podstawie rozprawy pt.: "O kształcie strzał drzew leśnych"; opublikowanej w "Sylwanie"; w 1948 roku. W 1946 roku przenosi się do Krakowa i obejmuje kierownictwo Katedry Dendrometrii Sekcji Leśnej utworzonej w ramach Wydziału Rolniczego Uniwersytetu Jagiellońskiego. Wykładał dendrometrię, urządzanie lasu i fotogrametrię leśną. W lipcu 1948 roku został mianowany profesorem nadzwyczajnym. Oprócz pracy badawczej i dydaktycznej aktywnie współpracuje z prof. Dezyderym Szymkiewiczem w organizowaniu Wydziału Leśnego. W roku 1950 został pierwszym dziekanem nowo powstałego Wydziału.

 


fot. J. Gumiński

Gieruszyński nie należał nigdy do - wówczas “jedynie słusznej organizacji”. Nic więc dziwnego, że niebawem zaczęły się nieporozumienia. Anonimy kierowane do Ministerstwa Szkolnictwa Wyższego, w których obarczono Go za całe istniejące i wymyślone zło, nie szczędząc przy tym  niewyszukanych epitetów, stały się powodem Jego odwołania w 1952 roku z funkcji dziekana i postawienia Wydziału w stan likwidacji. Zabiegi grona profesorskiego o cofnięcie tej krzywdzącej decyzji nie przyniosły pomyślnych rezultatów. Definitywnie Wydział Leśny został zlikwidowany w 1954 roku. Na okres jednego roku Gieruszyński ponownie obejmuje kierownictwo Katedry Dendrometrii na Wydziale Leśnym, wówczas już Wyższej Szkoły Rolniczej w Poznaniu. W 1955 roku powraca do Krakowa, gdzie na zlecenie prof. Mieczysława Czaji od podstaw zorganizował Zakład Badań Leśnych PAN, kierując nim do ostatnich dni ziemskiego pielgrzymowania. To trudne zadanie, stanowiące wyjątkowe wyzwanie, zakończone zostało pełnym sukcesem. Kadra naukowa, którą stanowiło początkowo 8. pracowników (w tym 3. samodzielnych) w 1963 roku liczyła już 23 osoby (w tym 5. pracowników samodzielnych) zaś Zakład dysponujący dwoma udostępnionymi na okres przejściowy pokojami przy ulicy Karmelickiej posiadał własną, dobrze wyposażoną w urządzenia i aparaturę siedzibę przy ul. Ojcowskiej 1 w Krakowie. Dorobek naukowy Zakładu stanowiło 85 pozycji bibliograficznych poświęconych głównie problematyce lasów górskich. W roku 1958 otrzymał tytuł profesora zwyczajnego. Pomimo korzystnych warunków pracy i dużych osiągnięć Zakładu Badań Leśnych prof. Gieruszyński włącza się w starania Polskiego Towarzystwa Leśnego o reaktywowanie w Krakowie Wydziału Leśnego, będąc w pełni świadomym faktu, że jego powstanie wiązać się będzie, z uwagi na szczupłość kadry naukowej, z koniecznością rozwiązania Zakładu. Ugruntowane w czasie pracy w gospodarce leśnej przeświadczenie o potrzebie kształcenia młodego pokolenia leśników jest głębokie i przyświeca mu niezmiennie ten sam cel, który tak formułuje:

Przy tworzeniu w Krakowie Wyższych Kursów Leśnych i z kolei Wydziału Leśnego przyświecała myśl zorganizowania takiej uczelni, która byłaby nastawiona specjalnie na kształcenie leśników i na prace naukowe dla rejonów górskich i podgórskich kraju. Leśnictwo górskie wykazuje bowiem zupełnie odrębne cechy od leśnictwa na terenach niżowych ... Lasy terenów górskich muszą być odpowiednio gospodarczo traktowane i szczególnie dokładnie badane ze względu na ich znaczenie retencyjne, zapobieganie wylewom rzek na niżu, przeciwdziałanie erozji gleb itp. ... Kraków jako ośrodek studiów leśnych był najbardziej centralnie położony w stosunku do terenów górskich w Karpatach i Sudetach. W terenach tych koncentrują się także nasze parki narodowe i rezerwaty, które ułatwiają młodzieży pogłębianie wiedzy leśnej, a z drugiej strony umożliwiają zapoznanie się z ideami ochrony przyrody, które szczególnie rozwinęły się w ośrodku krakowskim”  (Gieruszyński T., 1953: Dziewięć lat istnienia Wydziału Leśnego Uniwersytetu Jagiellońskiego. Sylwan nr 4,  309-317). Wiosną 1963 roku został formalnie powołany na organizatora Wydziału Leśnego w Krakowie. Z właściwym sobie zapałem zabrał się do realizacji tego zadania. Spartański sposób życia w ciągłym napięciu i stresach wkrótce jednak dał znać o sobie. Złożony chorobą nawet ze szpitalnego łóżka kontynuuje rozpoczęte dzieło. Pomimo, że nie dane Mu było zadania dokończyć, bo po przebyciu dwóch operacji umiera 7 czerwca 1963 roku, we wrześniu tegoż roku przeprowadzono nabór na I rok studiów na Wydział Leśny WSR w Krakowie.


fot. J. Gumiński

W działalności naukowej prof. Gieruszyńskiego wyróżnić można trzy kierunki. Podstawowy stanowią dociekania teoretyczne i oryginalne rozwiązania metodyczne. Doniosłe znaczenie mają zwłaszcza opracowane nowe wzory na obliczanie miąższości drzewa leżącego, oryginalny sposób określania pełności strzał, sposób obliczania przyrostu wysokości drzew oraz dwie metody określania przyrostu miąższości drzewostanu. Opracowane rozwiązania metodyczne posiadały nie tylko gruntowną podbudowę teoretyczną, ale poddane zostały również empirycznej weryfikacji. Równie ważny jest kierunek drugi, jaki stanowią prace naukowo-dydaktyczne. Doniosłą rolę odegrały zwłaszcza dwa obszerne podręczniki dendrometrii: pierwszy pt.: “Dendrometria” (Wyd. IBL, s. D, podręczniki, nr 5, str. XXIV + 567) ukazał się w 1949 roku zaś drugi pt.: “Pomiar drzew i drzewostanów” (PWR i L, 376 str.) w 1959. Na podkreślenie zasługuje fakt, że były to w Polsce pierwsze podręczniki akademickie z tego przedmiotu z bogatym spisem bibliograficznym, w których podał Gieruszyński także szereg oryginalnych rozwiązań. Wymienić należy także pracę pt.: “Zastosowanie fotogrametrii przy urządzaniu gospodarstw leśnych” (Wyd. IBL, s. B, Warszawa 1948) stanowiącą pomoc dydaktyczną przy studiowaniu fotogrametrii leśnej, wykładanej wówczas jedynie na Wydziale Leśnym w Krakowie, a także dwa wydania skryptu pt.: “Urządzanie gospodarstw leśnych” (1948 i 1952). Doniosłe znaczenie posiadają również prace naukowo-badawcze wykonane dla potrzeb gospodarki, zwłaszcza dla drzewnictwa. Na podkreślenie zasługuje Polska Norma “Tablice miąższości kopalniaków” (1952), zmodyfikowana i wznowiona pt.: “Kopalniaki - obliczanie miąższości”  (1962) oraz  Norma  Resortowa “Tablice miąższości połowic kopalnianych” (1955).  Normy te wydane zostały jako autorskie pod nazwiskiem prof. Gieruszyńskiego, co wówczas należało do rzadkości w praktyce Polskiego Komitetu Normalizacyjnego. Prof. Gieruszyński był człowiekiem czynu. Dla potrzeb Sekcji Leśnictwa I Kongresu Nauki Polskiej opracował “Stan nauki dendrometrii w Polsce i za granicą” (Sylwan nr 3/4, 1951). W okresie 1949-51 czynnie uczestniczył w pracach Sekcji Leśnej Rady Głównej do Spraw Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Był członkiem Komitetu Nauk Leśnych PAN oraz współpracował z Komisją Nauk Rolniczo-Leśnych Polskiej Akademii Umiejętności. W latach 1955-56 przewodniczył komitetowi redakcyjnemu “Sylwana”.


fot. J. Gumiński

Prof. Franciszek Krzysik, który dobrze znał prof. Gieruszyńskiego jeszcze z czasów pracy na Politechnice Lwowskiej, tak o nim pisze: “ ... Prof. Gieruszyński był człowiekiem twardym i nieustępliwym; wiele wymagał od Siebie i duże wymagania naukowe stawiał swym współpracownikom, egzekwując konsekwentnie wykonanie ustalonych zadań. Równocześnie był człowiekiem niezwykle skromnym. Nie chciał i nie umiał się eksponować. Jego praca przebiegała jakby w ukryciu, tak, że nie widziało się nurtu tworzenia, widziało się dopiero jego skutki. ... nie miał odznaczeń ... Jego odznaczeniem było wielkie dostojeństwo pracy, której hołdował przez całe życie i wielkie imię, jakie zdobył wśród leśników” (Sylwan nr 6, 35-43, 1964).

Życie i dorobek prof. Gieruszyńskiego szczegółowo przedstawiono we wspomnieniach:
1.Jerzy Grochowski, Franciszek Krzysik, Jerzy Fabijanowski, 1964: Tadeusz Gieruszyński (1903-1963). Jego życie, dorobek naukowy i działalność. Sylwan nr 6, 35-43.
2.Franciszek Krzysik, 1963: Z żałobnej karty: Prof. dr Tadeusz Gieruszyński. Las Polski, R. 37, nr 17, s. 20.
3.Franciszek Krzysik, 1964: Prof. dr Tadeusz Gieruszyński. Zeszyty Naukowe WSR w Krakowie, s. Rolnictwo, z. 11, 7-18.

Roman Rieger(29.10.1930 -13.11.1991)
Roman Rieger urodził się 29 października 1930 roku w Radlnej k. Tarnowa. Do września 1939 roku mieszkał w Krogulcu (woj. lwowskie), a następnie w Pionkach na Śląsku, gdzie jego ojciec administrował majątkami rolnymi, należącymi do przemysłu węglowego. Lata okupacji spędził wraz z matką w Krakowie, tutaj ukończył szkołę powszechną i w roku szkolnym 1943-44 rozpoczął naukę w gimnazjum na kompletach tajnego nauczania. W grudniu 1945 roku, po powrocie ojca (porucznika rezerwy 3 Pułku Ułanów Śląskich) z niewoli niemieckiej, zamieszkał z rodzicami w Katowicach, gdzie uczęszczał do Liceum im. Adama Mickiewicza. Egzamin dojrzałości zdał w 1949 roku. W tym też roku rozpoczął studia na Wydziale Leśnym Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Ukończy l je w listopadzie 1953 roku, uzyskując tytuł magistra inżyniera leśnictwa. Pracę zawodową podjął l lipca 1953 roku w Rejonie Lasów Państwowych na stanowisku kierownika robót drogowych, a następnie w Okręgowym Zarządzie Lasów Państwowych w Krakowie, początkowo na stanowisku referenta a następnie inspektora. W latach 1955-64 pracował w Zakładzie Badań Leśnych PAN w Krakowie, w Pracowni Dendrometrii, na stanowisku st. asystenta, zaś od l lipca 1964 roku swoje losy związał z reaktywowanym Wydziałem Leśnym w Krakowie. Stopień doktora nauk leśnych uzyskał w 1968 roku na podstawie rozprawy pt.: "Rozwój i zasobność wybranych drzewostanów świerkowych regla dolnego Beskidów Zachodnich" i został awansowany na stanowisko adiunkta.

W listopadzie 1971 roku na podstawie dorobku naukowego i dydaktycznego, opiniowanego przez pro f. B.W. Alexandrowicza, Z. Witkowskiego i B. Zabielskiego, został powołany na stanowisko docenta i kierownika Zespołu Dendrometrii w Instytucie Ekonomiki Leśnictwa i Organizacji Gospodarstwa Leśnego. Od lutego 1972 r. do września 1981 r. pełnił funkcję prodziekana Wydziału Leśnego AR w Krakowie. Po utworzeniu w 1982 roku Zakładu Dendrometrii, jako samodzielnej jednostki organizacyjnej został powołany na jego kierownika. Funkcje tę pełnił do ostatnich dni swojego życia, poświęcając wiele czasu i wysiłku na zorganizowanie pracowni dendrometryczno-przyrostowej oraz rozwojowi naukowemu pracowników Zakładu. 
Z racji zajmowanego stanowiska pełnił wiele funkcji w komisjach uczelnianych i wydziałowych. Był m.in.: seniorem budowy Wydziału Leśnego, pełnomocnikiem Rektora AR ds. współpracy z Urzędem Wojewódzkim w Tarnobrzegu, koordynatorem programu badawczego B-5 - "Kompleksowe zagospodarowanie lasów", realizowanego przez Wydziały Leśne AR w Krakowie i Poznaniu oraz Wydział Leśny VSLD w Zvoleniu w ramach bezpośredniej wymiany naukowo-badawczej pomiędzy szkołami wyższymi Polski i Czechosłowacji w latach 1986-90. 

Jego zainteresowania naukowe koncentrowały się wokół problematyki dotyczącej:
- oceny dokładności sposobów pomiaru drzew i drzewostanów
- oceny zasobności i możliwości produkcyjnych drzewostanów
- dendrometrycznej charakterystyki zagrożenia ekologicznego oraz oceny stopnia degradacji ekosystemów leśnych, rozwijających się pod chroniczną presją skażeń przemysłowych
W pierwszej grupie problemowej zajmował się głównie badaniem dokładności tabel miąższości Grundnera-Schwappacha dla jodły i buka oraz analizą możliwości pomiaru bieżącego przyrostu miąższości drzewostanów dla większych kompleksów leśnych. Wspólnie z prof. dr hab. Bolesławem Rutkowskim opracował nowy sposób obliczania przyrostu miąższości na podstawie minimalnego procentu przyrostu, który może znaleźć praktyczne zastosowanie w urządzaniu lasu oraz stanowić ważne kryterium produkcji leśnej.
W drugiej grupie problemowej określił potencjalne możliwości produkcyjne drzewostanów świerkowych w Beskidach Zachodnich, ich przydatność hodowlaną oraz przyszłość gospodarczą. Sformułował wicie wniosków na temat roli i znaczenia świerka w budowie drzewostanów karpackich. Było to jedno z nielicznych w końcu lat 60-tych opracowań eksponujących lasotwórczą i produkcyjną rolę świerka w Beskidzie Śląskim i Żywieckim. Scharakteryzował również możliwości produkcyjne oraz przydatność gospodarczą drzewostanów bukowych i świerkowo-jodłowo-bukowych Beskidu Małego.
W ramach trzeciej grupy tematycznej był inicjatorem i kierownikiem badań prowadzonych przez Zakład Dendrometrii w latach 1976-90, realizowanych w problemach węzłowych, międzyresortowych oraz centralnych problemach badawczych. Obiekt badań stanowiły głównie drzewostany sosnowe w regionach przemysłowych Polski południowej, przede wszystkim w regionie: Tarnobrzeskiego Zagłębia Siarkowego, EC "Połaniec", Puszczy Niepołomickiej, Bełchatowskiego Okręgu Przemysłowego, Górnośląskiego Okręgu Prze myślowego oraz Legnicko-Głogowskiego Okręgu Miedziowego. Z tego też zakresu pozostawił znaczny dorobek naukowy, a jednotematyczny cykl publikacji, dotyczących dendro-metrycznej charakterystyki zagrożenia ekologicznego oraz oceny stopnia degradacji drzewostanów sosnowych i dębowych Puszczy Niepołomickiej stanowił podstawę otwarcia w 1991 roku przewodu habilitacyjnego. Niestety nagła śmierć przerwała Jego starania o uzyskanie stopnia naukowego doktora habilitowanego.

Doc. R. Rieger był autorem lub współautorem kilkudziesięciu publikacji, w większości stanowiących oryginalne opracowania naukowe. Za działalność naukowa był wyróżniony in.in.: Państwowa Nagroda Zespołową I stopnia, Nagrodą Ministra Edukacji Narodowej, Nagrodą Sekretarza Naukowego PAN. Doc. R. Rieger był promotorem 3 rozpraw doktorskich i kilkudziesięciu magisterskich oraz recenzentem ponad 130 prac, w tym 6 rozpraw doktorskich. Oprócz pracy naukowej i dydaktycznej na Wydziale Leśnym był członkiem różnych organizacji i towarzystw, w tym m.in.: PTL, NOT, ZNP, Rady Nadzorczej Krakowskiej Dyrekcji Zieleni, Wojewódzkiej Rady Ochrony Przyrody w Tarnobrzegu oraz Rady Naukowej Partyzanckiego Parku Pamięci Narodowej "Lasy Janowskie" w Janowie Lubelskim. Za zasługi na polu zawodowym i społecznym został odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi, Medalem Komisji Edukacji Narodowej, Medalem 40-lecia Polski Ludowej, Odznaką "Zasłużony dla Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego" oraz Złota Odznaka za "Zasługi dla Ziemi Krakowskiej".

Uniwersytet Rolniczy im. Hugona Kołłątaja w Krakowie 31-120 Kraków, Al. Mickiewicza 21, fax: 12 633 62 45, 2009-2017    Redaktor    Polityka cookies